DYMARKI ŚWIĘTOKRZYSKIE

Tytuł

DYMARKI ŚWIĘTOKRZYSKIE

Opis

Dymarki Świętokrzyskie – impreza plenerowa odbywająca się co roku w Nowej Słupi u stóp Łysej Góry. Ma najdłuższą tradycję w regionie.
W 1967 roku działacze skupieni wokół ówczesnego Zarządu Okręgu PTTK w Kielcach podjęli inicjatywę zorganizowania imprezy plenerowej, której główny element stanowiłaby prezentacja procesu wytopu żelaza w piecach dymarskich[1]. Wśród inicjatorów tego przedsięwzięcia znaleźli się między innymi przedstawiciele Zarządu Okręgu PTTK w Kielcach – prezes Bohdan Bełdowski i sekretarz Krzysztof Lewicki. Byli oni autorami koncepcji imprezy, którą nazwano „Dymarki Świętokrzyskie”. Po dyskusjach na temat jej programu udało się pozyskać do udziału w tym przedsięwzięciu krakowskich naukowców: Kazimierza Bielenina z Muzeum Archeologicznego oraz profesorów Akademii Górniczo-Hutniczej – Mieczysława Radwana i Wacława Różańskiego[2].
„Dymarki Świętokrzyskie” po raz pierwszy zorganizowano we wrześniu 1967 roku w Nowej Słupi, gdzie już od 1960 roku istniało Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego, dzięki czemu miejscowość ta stała się centrum badań naukowych nad tym zagadnieniem. Pierwszym organizatorem „Dymarek Świętokrzyskich” był Zarząd Okręgu PTTK w Kielcach oraz redakcja kieleckiego dziennika „Słowo Ludu”[3]. Inicjatywa PTTK od początku została doceniona i popularyzowana w publikacjach wiodących badaczy starożytnego hutnictwa świętokrzyskiego[4]. Zorganizowany po raz pierwszy publiczny wytop żelaza metodą sprzed dwóch tysięcy lat spotkał się z ogromnym zainteresowaniem mieszkańców ziemi kieleckiej oraz rzesz turystów, którzy przybyli do Nowej Słupi z całej Polski. Ponieważ rok 1967 obchodzony był jako Światowy Rok Turystyki, z tej okazji Główny Komitet Kultury Fizycznej i Turystyki oraz redakcja warszawskiego dziennika „Expressu Wieczornego” ogłosiły ogólnopolski konkurs na najciekawszą imprezę krajoznawczo-turystyczną pod hasłem „Jadą goście jadą”. „Dymarki Świętokrzyskie” zdobyły w tym konkursie pierwsze miejsce[5].
Dymarki Świętokrzyskie odbywają się w połowie sierpnia, aby przybliżyć antyczną metalurgię żelaza przebywającym w tym regionie turystom.
Wikipedia

"Doświadczenia zdobyte (......) umożliwiły już na początku lat 60. rozpoczęcie regularnych wytopów terenowych. Doskonałym miejscem do ich prowa-dzenia okazał się teren przy Muzeum Starożytnego Hutnictwa Świętokrzyskiego w Nowej Słupi, gdzie w 1962 r. przeniesiono poligon badań (Ryc. 1). Poza dogodną lokalizacją, która zapewniała warunki zbliżone do naturalnych, zespół zyskał zaple-cze laboratoryjne i magazynowe oraz bazę noclegową. W latach 1963-1967 prze-prowadzono tutaj 8 wytopów w piecach o niskim szybie (ok. 50 cm) przy użyciu dmuchu sztucznego (Radwan 1963; 1968). Jeden z ostatnich eksperymentów w tej serii odbył się 15 września 1967 r. w obecności widzów, zapoczątkowując imprezę plenerową „Dymarki Świętokrzyskie” (Bielenin 1974a, 123-129; Radwan 1968).Ten pierwszy ale jakże ważny etap badań zamyka w 1968 r. tragiczna śmierć ich inicjatora i kierownika M. Radwana. Ogromna, wiedza i doświadczenie tego badacza oraz pasja i konsekwencja z jaką prowadził ten projekt stanowi modelowy i trudny do osiągnięcia wzór. Stworzony przez niego zespół, choć częściowo później reaktywowany, nigdy nie działał już tak dynamicznie i kompleksowo. Późniejsze, kontynuowane głównie w trakcie „Dymarek Świętokrzyskich” eksperymenty nie wyszły w zasadzie poza opracowane dotąd ustalenia na temat zasad prowadzenia procesu dymarskiego.”

S. Orzechowski
Skanseny Archeologiczne i Archeologia Eksperymentalna 2012

Źródło

Wikipedia, Skanseny Archeologiczne i Archeologia Eksperymentalna 2012

Data

1967