Maciej Radwan żołnierz AK i inni. Działalność konspiracyjna w AK. Czarniecka Góra willa Halinówka i Stąporków

Tytuł

Maciej Radwan żołnierz AK i inni. Działalność konspiracyjna w AK. Czarniecka Góra willa Halinówka i Stąporków

Temat

Działalność konspiracyjna prof. Macieja Radwana ps. " Rymwid " i młodzieży zamieszkałej w willi " Halinówka " w Czarnieckiej Górze k. Stąporkowa

Opis

W Czarnieckiej Górze Maciej Radwan mieszkał z rodzicami, Mieczysławem i Stanisławą, w willi " Halinówka " w latach 1940-45. Ojciec Macieja, Mieczysław Radwan, jeden z dyrektorów przedwojennej " Huty Pokój " w Gliwicach, został kierownikiem biura technicznego kopalni rudy żelaza " Stanisław " w pobliskim Stąporkowie. Został tam przeniesiony przez dyrekcję "Huty Pokój" z Chlewisk, po rozstrzelaniu przez Niemców jednego z przedwojennych dyrektorów huty " Pokój ", Bruno Absolona, za wspieranie AK. W Chlewiskach Mieczysław Radwan był kierownikiem oddelegowanym przez komisarza " Huty Pokój " Absolona do zakładów wielkopiecowych i mieszkał w domku ogrodnika pałacu Sołtyków.
W Stąporkowie zatrudnieni zostali też i inni członkowie przedwojennej dyrekcji " Huty Pokój " : Alfred Bach i Tadeusz Schrotter. Mieczysław Radwan i Alfred Bach z rodzinami, zostali zakwaterowani w willi " Halinówka " w Czarnieckiej Górze. Maciej Radwan pracował w kopalni rudy żelaza " Stara Góra " i " Stanisław " w okresach, kiedy nie przebywał w Warszawie.

Czarniecka Góra była znanym uzdrowiskiem w okresie zaborów i dwudziestolecia międzywojennego. "W czasach wielkiego rozkwitu uzdrowiska, po zdrowie i relaks przyjeżdżali m.in. posłowie z rosyjskiej Dumy. W okresie międzywojennym Czarniecką Górę odwiedzili m.in. gwiazda filmowa Jadwiga Smosarska, premier Sławoj Składkowski czy prezydent Warszawy Stefan Starzyński, który spędził tu ostatnie wakacje przed wybuchem II wojny światowej. Czarniecką Górę cenił także Roman Dmowski, podobno bywał tutaj też Jan Kiepura.
Latem kursował specjalny pociąg z Łodzi, a na gości, oprócz samego sanatorium, czekało sześć eleganckich pensjonatów w drewnianych willach. Kuracjusze mogli się nie tylko leczyć, ale też dobrze bawić. Letnicy spędzali wolny czas m.in. na kortach tenisowych, grając w krokieta lub kręgle czy też pływając łódkami po jeziorku. Wieczorami w rozświetlonych pawilonach, przy dźwiękach orkiestry wirowały w tańcu pary, a panie zabawiali fordanserzy. W tych czasach Czarniecką Górę odwiedzało rocznie nawet 10 tysięcy osób, w tym goście z Niemiec, Anglii czy Jerozolimy. " ( za Daria Malicka " (Nie)Zapomniane Uzdrowisko ).

W 1941 roku zaczęła się praca konspiracyjna Macieja Radwana w Czarnieckiej Górze i Stąporkowie, w której brała udział również cała zamieszkała tam młodzież. Oprócz Macieja ps. "Rymwid" i jego siostry Krystyny ps. " Zofia " byli to młodzi Bachowie: Ina, Waldemar, Sola ( dzieci Alfreda Bacha), Tadeusz Radwan (stryjeczny brat Macieja), Andrzej Rudolf, kuzyni Macieja i Krystyny - " bracia Janeccy" z dworu w Baszowicach, rozstrzelani przez Niemców za dostarczanie koni i żywności żołnierzom AK i inni. Drukowano gazetki i organizowano szkolenia sanitariuszek, szkolenia strzeleckie i obchodzenia się z bronią, transportowano broń i amunicję, organizowano żywność i konie dla "chłopców w lesie", uczestniczono w odbijaniu jeńców wiezionych do Końskich i wysadzaniu pociągów z niemieckim transportem.
Z Warszawy dojeżdżały koleżanki z warszawskiej działalności Macieja, związane z działalnością "Baszty" – Zofia Heldenburg ps. " Krystyna " ( tzw. Koleżanka Heldenburżanka – późniejsza żona Mcieja i uczestniczka powstania warszawskiego w Oddziale Pirotechnicznym kierowanym przez prof.Józefa Świderka "Józefa") i jej przyjaciółka Jana Czuwałła (późniejsza żona przyjaciela Macieja z Wawelberga - Witka Lewandowskiego). Jana musiała się przez jakiś czas ukrywać a Zofia była nawet aresztowana w Niekłaniu, bo jej austriackie nazwisko wzbudziło podejrzenia policji. Anegdotą jest fakt, że wtedy Zofia była w towarzystwie poszukiwanej Jany, której włosy były koloru zielonego (bo musiała zmienić kolor a zamiast brązu wyszła zieleń). Maciej i Zofia uniknęli aresztowania w 1944 przez przypadek bo zamiast jak zwykle iść do pociągu w Stąporkowie gdzie czekała na nich żandarmeria - poszli do Niekłania.

Oprócz Macieja Radwana w stopniu "kapral podchorąży", najbardziej doświadczony w pracy konspiracyjnej był jego stryjeczny brat Tadeusz Radwan, który wstąpił do Narodowej Organizacji Wojskowej w powiecie koneckim i przeprowadzał m.in. akcje wywiadowcze, przekazywane następnie do władz polskich w Londynie. Ukończył też Szkołę Podchorążych w Warszawie, prowadzoną przez pułkownika Fieldorfa ps. „Nil” w ramach Armii Krajowej.

W połowie lipca 1944 Maciej z Waldemarem Bachem i Andrzejem Rudolfem poszli do partyzantki w lasach Koneckich do oddziału "Poleszuka", wzięli udział w akcji „Burza” i dotrwali w partyzantce do końca wojny. Do oddziału Poleszuka dołączył również Tadeusz Radwan ( w spisie na stronie AK Okręg Kielce, błędne imię Waldiego Bacha – Andrzej a nie wyszczególniono Andrzeja Rudolfa. Waldemar Bach zginął podczas jednej z potyczek z Niemcami).
Był to oddział partyzancki AK, który wchodził w skład obwodu Końskie a po ogłoszeniu mobilizacji 10. sierpnia 1944, wszedł do 3. pułku piechoty legionowej w Ziemi Konecko - ­Iłżeckiej I. Batalionu 2. kompanii.

Na stronie AK Okręg Kielce możemy przeczytać:
"23 lipca 1944r. podczas odprawy na Polnej Rzece Komendant Obwodu Końskie, kpt. Jerzy Niemcewicz „Kłos”, podjął decyzję o powołaniu z żołnierzy Podobwodu Końskie „Bug” (Placówki Końskie, Duraczów i Gowarczów) dwóch oddziałów partyzanckich. Ich dowódcami zostali ppor. Lucjan Janicki „Nasz” i ppor. Władysław Skorupski „Poleszuk”.
Oddział „Poleszuka” ma działać na drodze Kazanów – Ruda Maleniecka. Zbiórka oddziału została wyznaczona na 25 lipca w kwaterze Komendanta Podobwodu Końskie, ppor. Bronisława Ejgirda „Molenda”. W Polnej Rzece stawili się: ppor. Władysław Skorupski „Poleszuk”, ppor. Jan Piotrowski „Junosza”, pchor. Henryk Pychyński „Tur”, pchor. Maciej Radwan „Rymwid” i kilkunastu żołnierzy ze Stąporkowa, Czarnej i Czarneckiej Góry uzbrojonych w karabiny (Placówka Duraczów). „Molenda” uzupełnił oddział do stanu ponad 20 osób żołnierzami z Placówki Gowarczów. Z własnego magazynu przekazał na potrzeby oddziału 1 rkm i 1 pistolet maszynowy. Kilka dni później drugi rkm został dostarczony do oddziału z Kazanowa."
Szlak bojowy Oddziału Poleszuka na stronie AK Okręg Kielce.

Appendix:
Willa Halinówka była pod stałą obserwacją żandarmerii niemieckiej i częste były wizyty żandarmów, szczególnie w porze kolacji. Z tym się wiążą anegdoty rodzinne jak np. "żandarmeria u Mieczysława Radwana na parterze willi a jego syn Maciej, na piętrze czyści broń, która " wypala " więc Maciej udaje awanturę i biega po domu waląc paskiem od spodni w drzwi".... i inne np. "Stanisława Radwanowa, żona Mieczysława, częstuje żandarma pasztetem z zająca a on pyta skąd zając?, Stanisława odpowiada, że z lasu a on  - "za dużo choinek" - prawdopodobnie myśląc o partyzantach". Ina Bach ( późniejsza żona Tadeusza Radwana ) transportowała granaty i broń ukrytą w bochnach chleba, których waga znacznie odbiegała od zwyczajowej wagi bochenka chleba. Stwarzało to wiele sytuacji zagrożenia przy kontrolach żandarmerii. Przed wyjściem do lasu na różne akcje, głównie nocne, obowiązkowa dla chłopców była owsianka, stąd rodzinne powiedzenie " komu w drogę, temu owsianka ". Konspiracja była tak dobra, że Mieczysław Radwan dopiero po wojnie dowiedział się o drukowanych w jego domu ulotkach, które on po pracy przynosił do domu!


Twórca

Maria Wiktoria Radwan

Źródło

http://akokregkielce.pl/poleszuk-wladyslaw-skorupski.html, ARR
https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Radwan
https://mw.org.pl/2016/01/pozegnanie-sp-kolegi-tadeusza-radwana/
https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/zofia-heldenburg,11510.html
Daria Malicka " (Nie)Zapomniane Uzdrowisko " http://madeinswietokrzyskie.pl/niezapomniane-uzdrowisko/
Michał Młodawski : Mapka działań oddziału AK ppor. Władysława Skorupskiego ps. Poleszuk https://drive.google.com/open?id=1677prZRsLVcPrcQYVQLf6bod8w4q6_J0&usp=sharing

Wydawca

Archiwum Rodziny Radwanów, Maria Wiktoria Radwan

Data

1941

Współtwórca

Michał Młodawski

Prawa

Archiwum Rodziny Radwanów